Blog | Stress, wat doet dat eigenlijk in je lijf?

stressOm te beginnen is het wijs om de betekenis die we aan stress toekennen even te vergeten. Ons lichaam is continue in beweging als reactie op onze omgeving, zelfs tijdens de diepe slaap. Ook al functioneert je lichaam dan op een heel laag pitje.

Zodra er iets gebeurd in je omgeving, reageert je lichaam daarop. Dit kunnen goede reacties zijn; immers je lichaam moet gewoon reageren. Een situatie vraagt om een aanpassing, prettig of onprettig. Als het om een onprettige situatie gaat is het voor je lijf misschien wel nodig om heel snel en hevig te reageren.

Ons lichaam kent, kort gezegd, 3 type reacties op stress. Natuurlijk is het eigenlijk veel gecompliceerder en hebben reacties ook onderling weer gevolgen. De 3 omschreven reacties hebben wel hun eigen structuren en chemie in ons lichaam.

Stressreacties worden primair aangestuurd door het centrale zenuwstelsel, ofwel je hersenen. Je hersenen bestaan uit verschillende delen die onderling communiceren en via je zintuigen communiceren met de wereld om je heen.  

1) Het eerste dat gebeurt bij ‘stress’ is toename van de waakzaamheid of alertheid: je zintuigen worden hierdoor scherper en de spieren krijgen een iets verhoogde basisspanning (op den duur kan dit tot pijn in de spieren leiden). Dit is een hele snelle reactie, die sneller gaat dan het bewustzijn. Je kunt bijvoorbeeld een afwerend gebaar maken vóór je goed en wel beseft wat er op je afkomt.

2) Het volgende dat er gebeurt is het actief maken van het lichaam, waarbij alles gericht is op tot actie komen: snellere hartslag, snellere ademhaling, meer gespannen maar beter doorbloedde spieren, verandering van je stemming (meer taakgericht) én je waarneming (meer selectief). Tegelijkertijd worden processen als spijsvertering en afweer afgeremd. Dit proces vindt plaats in het autonome zenuwstelsel en van belang hierbij zijn de stoffen adrenaline en nor-adrenaline.

3) De laatste reactie is gericht op het actief houden van het lichaam en verloopt iets trager én nog meer via de hormonen. Uiteindelijk wordt cortisol geproduceerd wat de spieren aan energie helpt. De aanmaak van cortisol wordt deels, maar niet geheel, veroorzaakt door de toename van (nor)adrenaline. Er gaat nu nog minder bloed naar de organen (steken in de buik bij hardlopen). In deze fase ga je ook meer transpireren over het hele lichaam (er gaat dan bijna geen vocht meer naar de nieren en blaas).

De reactie op stress lijkt te maken te hebben met de gevoeligheid, of juist de afwezigheid daarvan, voor bepaalde stresshormonen: de chemische boodschappers in het lichaam die bij stress en inspanning in het bloed komen. Veelvuldig aangetoond is in ieder geval dat bij bepaalde vormen van oververmoeidheid/overspannenheid het Adrenaline-niveau in het lichaam niet meer daalt in rust. Dat  geeft dus on-rust. Ook is aangetoond dat een andere hormoon (Cortisol) uitgeput kan raken met sterke uitputting tot gevolg. En er kunnen ook gecombineerde verschijningsvormen voorkomen.

Een belangrijke factor bij het tot uiting komen van stress is de factor tijd! Sommige mensen reageren snel en hevig op (bedreigende) prikkels. Deze verschillen per persoon en zijn daadwerkelijk aangetoond!

Maar naast de individuele verschillen is het duidelijk dat ‘stress’ de neiging heeft om op chemisch niveau een ontregeling te veroorzaken. Je houdt een hoge staat van paraatheid of energie-niveau terwijl dat niet meer nodig is. Je bent onrustig ‘van binnen’en hebt daardoor moeite om rust te nemen. Of bepaalde processen raken juist uitgeput. Dan ben je niet meer vooruit te branden. Sommige van deze reacties hebben onmiddellijk gevolg; anderen merk je pas na jaren.

Hoe ga jij om met stress? Welke invloed merk jij dat stress op jouw lijf heeft? En nog belangrijker: hoe kom jij weer tot rust? Vertel het ons, wie weet heeft iemand wat aan jouw tip!

Wil jij actief aan de slag om stress uit je leven te bannen? Onze expert Romy Quint is gedragspecialist en kan je op weg helpen met stress-reductie die eindelijk werkt. Meer info? Stuur je bericht naar mail@lichtwerkplaats.nl en laat ons weten waarmee we je kunnen helpen.

Bron: Geïnspireerd door Carien Karsten.

Interessant en Inspirerend